Nowy Jedwabny Szlak zagrożony przez Białoruś

Autor: Kamil Zając

Eskalujący się od kilku tygodni kryzys na Polsko – Białoruskiej granicy zaczyna budzić obawy o przyszłość handlu między wschodem a zachodem. Coraz częściej rozpatrywane są scenariusze, polegające na całkowitej blokadzie granicy i wstrzymaniu ruchu towarowego. Związkowcy reprezentujący maszynistów już w tej chwili postulują, aby ze względów bezpieczeństwa, wstrzymać ruch pociągów do Białorusi. Nowy Jedwabny Szlak na polskim odcinku może zostać zamknięty. Czy taki bieg wydarzeń, to tylko polityczna fikcja? Kto w tej sytuacji ma więcej do stracenia?

Handel wybranych państw UE z Białorusią w 2020 r. (w mld EUR)

Eksport i import wybranych państw UE z Białorusią
Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny, Tygodnik Gospodarczy PIE, 46/2021, s. 2

Znaczenie granicy Polsko – Białoruskiej

Granica Polsko – Białoruska jest nie tylko fizycznym zakończeniem jurysdykcji obu tych państw, ale jest bramą do całej Unii Europejskiej. Z jednej strony UE, importuje i eksportuje przez nią towary do Rosji i Białorusi. Z drugiej zaś, jest ona miejscem globalnego transferu dóbr z Chin, w ramach Nowego Jedwabnego Szlaku.

Zamknięcie granicy to strata dla wszystkich

Eksperci z Polskiego Instytutu Ekonomicznego szacują, że eksport jest istotnym elementem białoruskiej gospodarki.

Białoruś wyróżnia się dużym, 70 proc., udziałem eksportu w PKB (średnia w UE to 47 proc.).

wylicza Tygodnik Gospodarczy PIE, 46/2021, s. 2

Oznacza, to, że zamknięcie granicy byłoby dużym ciosem zwłaszcza w tamtejszy przemysł paliwowy, drzewny oraz produkcję nawozów. Z kolei dla Polski handel z Białorusią ma znacznie mniejsze znaczenie i jest ona dopiero w trzeciej dziesiątce listy naszych partnerów handlowych.

Polska utraciłaby wpływy z eksportu na Białoruś w wysokości 1,6 mld EUR (przyjmując dane z 2020 r.), pomniejszając wydatki na import o 1 mld EUR.

szacują eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego

Potencjalne straty są zatem obopólne, ale bardziej dotkliwe dla Białorusi.

->  Działania branży TSL w obliczu nowych wyzwań pandemii

Scenariusz 1 – zamknięcie granicy tylko dla ruchu kołowego

Wskazany wariant nie jest jeszcze katastrofą dla Polski. Uderzyłby jedynie w bezpośrednią wymianę Polsko – Białoruską. Najprawdopodobniej, w przypadku handlu z Rosją na znaczeniu zyskałby ruch w stronę granicy z Obwodem Kaliningradzkim. Częściowo na zasadzie reeksportu, mogłyby stamtąd trafiać towary także na Białoruś, w przypadku nałożenia na nią sankcji. Oczywiście wydłużyłoby to czas dostawy oraz koszty frachtów, ale całkowicie nie zamroziłoby wymiany handlowej. Podobne praktyki ujawniły się wiele lat temu kiedy Rosja nałożyła embargo na polskie mięso.

Scenariusz 2 – ustaje cały ruch, a Nowy Jedwabny Szlak omija Polskę

Należy pamiętać, że dla Polski, z perspektywy Nowego Jedwabnego Szlaku, najistotniejsze jest zachowanie ruchu na przejściu granicznym Brześć-Terespol. Prowadzi ono do terminalu intermodalnego w Małaszewiczach. Według danych Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW), tylko w 2020 roku przeładowano tam 90% wszystkich towarów, przewiezionych drogą lądową, z Chin do Europy.

wyjaśnia dr inż. Justyna Świeboda, Prezes Polskiego Instytutu Transportu Drogowego

Co więcej, PKP Cargo wskazuje, że dzięki obsłudze ładunków na Nowym Jedwabnym Szlaku, Małaszewicze wygenerowały w 2020 roku, 5,6 mld zł przychodów do Skarbu Państwa z tytułu cła, VAT-u i akcyzy. Długotrwała blokada ruchu mogłaby zachęcić Chińskich partnerów do poszukiwania na stałe alternatywnych przebiegów, omijających Polskę i Białoruś, za pośrednictwem korytarzy przez Morze Czarne lub Ukrainę. Na chwilę obecną tamtejsza infrastruktura nie jest jednak przygotowana na skokowy wzrost wolumenu obsługiwanych towarów. Mogłoby to skutecznie zakorkować całą lądową wymianę z Chinami.

Mapa 1. Zagrożenie ominięcia Polski w przypadku zamknięcia przejścia Brześć-Terespol

Towary są odprawiane

Dla podtrzymania transportu międzynarodowego, kluczowa będzie długoterminowa reakcja Rosji. Uczestniczy ona także, jako jeden z głównych partnerów w Nowym Jedwabnym Szlaku, a także korzysta z terytorium Białorusi dla transferu swoich surowców energetycznych dalej na zachód. Rozwój korytarza kaspijskiego, czy bliskowschodniego Nowego Jedwabnego Szlaku także mógłby uderzyć w Rosję. Są to na razie jedynie potencjalne scenariusze, możliwe w przypadku eskalacji sporu lub nieprzewidywalnych zachowań ze strony Aleksandra Łukaszenki.

Na chwilę obecną transport na przejściu granicznym Brześć-Terespol nie jest zagrożony.

uspokaja dr inż. Justyna Świeboda


Subskrybuj nasz NEWSLETTER!

Otrzymuj powiadomienia o nowościach wprost na swoją skrzynkę pocztową!

 

 

Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Polski Instytut Transportu Drogowego oraz partnerów moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych dotyczących produktów i usług oferowanych przez za pomocą środków komunikacji elektronicznej, stosownie do treści przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

 

Zapisując się na pobranie raportu, wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych wskazanych w niniejszym formularzu, przez Polski Instytut Transportu Drogowego, dalej jako „Administrator” w celach marketingowych oraz oświadczam, że jestem zainteresowany otrzymaniem informacji o aktualnych produktach i ofertach Administratora, tym samym wyrażając zgodę na przesyłanie przez Administratora na podane dane kontaktowe informacji handlowych, w szczególności w zakresie obejmującym kontakt drogą elektroniczną i/lub telefoniczną.

Administratorem Państwa danych osobowych jest Polski Instytut Transportu Drogowego. Dane osobowe będą przetwarzane w celach niezbędnych do wysłania raportu, a w razie wyrażenia przez Państwa zgody, dane te będą przetwarzane w celach marketingowych, tj. skontaktowania się i przekazania informacji o ofertach i produktach Polski Instytut Transportu Drogowego lub partnerów raportu, tj. Webfleet Solutions Poland Sp. z o.o., Transcash.eu S.A. oraz Trans.eu S.A. Podanie danych osobowych jest dobrowolne, ale niezbędne do wysłania raportu. Podstawa prawna, cel, okres przetwarzania danych osobowych oraz uprawnienia przysługujące, a także inne ważne informacje dotyczące zasad przetwarzania danych osobowych są szczegółowo określone w Polityce prywatności na stronie www.pitd.org.pl, kontakt mailowy: instytut@pitd.org.pl. Zgodę można wycofać w każdym czasie.

 

Wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Polski Instytut Transportu Drogowego oraz partnerów moich danych osobowych w postaci adresu poczty elektronicznej w celu przesyłania mi informacji marketingowych dotyczących produktów i usług oferowanych przez za pomocą środków komunikacji elektronicznej, stosownie do treści przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną.