Autor: Magdalena Puzyniak

Transport na celowniku cyberprzestępców – cyfryzacja szansą i zagrożeniem

To już nie będzie „good to have”, ale “must have” – o standardach cyberbezpieczeństwa mówił Rafał Jaworski, prezes zarządu Cybernite sp. z o.o., podczas panelu „Aspekty prawne i cyfryzacja w transporcie drogowym” na Konferencji Przewoźników. Podnoszenie standardów cyberbezpieczeństwa w swoim przedsiębiorstwie będzie dobrą wizytówką na rynku, która przyczyni się do budowania zaufania. Znaną każdemu paremię prawniczą „Ignorantia iuris nocet” (łac. nieznajomość prawa szkodzi) można rozszerzyć także na obszar cyberbezpieczeństwa. Nieznajomość jego zasad uniemożliwia zapewnienie podstawowych norm, co wystawia przedsiębiorstwo na uszczerbek i straty. Jakie korzyści może przynieść cyfryzacja z punktu widzenia prawa?

Panel aspekty prawne i cyfryzacja w transporcie drogowym poprowadziła Anna Majowicz
Panel „Aspekty prawne i cyfryzacja w transporcie drogowym” poprowadziła Anna Majowicz.

Cyfryzacja w procesie delegowania kierowców

Ustawa o delegowaniu kierowców w transporcie drogowym weszła w życie 19 sierpnia 2023 roku. Ma na celu ochronę polskich przewoźników przed konkurencją spoza Polski. Jednak, czy rzeczywiście chroni ona polskich przedsiębiorców? Nowe przepisy dotyczące delegowania kierowców wprowadzają szereg obowiązków, ale także wyłączeń.

Ustawa implementuje unijne przepisy zawarte w pakiecie mobilności. Jednym z kluczowych wyłączeń jest sytuacja, w której kierowca jest wysyłany do pracy w oddziale, przez agencję pracy tymczasowej lub ze Szwajcarii

tłumaczy Paweł Łazarewicz, radca prawny w Transcash Kancelaria Prawna.

W ramach unijnych przepisów, delegowanie kierowców będzie odbywać się poprzez system wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI). W Polsce, kwestie delegowania kierowców z UE będą regulowane przez ten system. Jednakże, istnieją także kwestie dotyczące umów o pracę i statusu pracowników, które mogą stanowić wyzwanie.

Jeśli chodzi o kierowców spoza UE, procedura będzie inna. Przewoźnicy będą musieli zgłosić delegowanie takiego kierowcy do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) przed jego przybyciem do Polski. To oświadczenie muszą podpisać zarówno kierowca, jak i przewoźnik. Sankcje za naruszenie przepisów zawartych w ustawie o delegowaniu kierowców wynoszą od 4000 do 7000 złotych, o czym mówi rozdział 7 tejże ustawy

wyjaśnia Paweł Łazarewicz.

Korzyści płynące z cyfryzacji

Proces cyfryzacji w branży transportowej ściśle wiąże się z innowacjami, które mają na celu usprawnienie działań przewozowych. Telematyka, stanowiąca istotną część tego procesu, ma za zadanie poprawić codzienne operacje logistyczne oraz dostosować się do zmieniających się przepisów. Przykładem tego jest wprowadzenie technologii SENT (System Elektronicznego Nadzoru Transportu) oraz e-TOLL. Ponadto, nadchodzi implementacja e-CMR, która również opiera się na telematyce.

Obecnie rozwijamy technologie oparte na sztucznej inteligencji, która jest wdrażana przede wszystkim w video intelligence, czyli zabezpieczenie ładunków podczas transportu. Kolejnym kierunkiem w telematyce jest integracja. Jesteśmy silnie zintegrowani z organizacją Transporeon. Pokłosiem tej współpracy mogą być produkty sprzyjające ochronie środowiska, a konkretniej – obliczaniu emisji dwutlenku węgla, poprzez takie rozwiązania jak Cargo Visibility (widoczne realne zużycie dwutlenku węgla). System telematyczny, używany od 20 lat, był systemem zamkniętym, nieelastycznym. Postanowiliśmy unowocześnić ten system o nową technologię Enteprise Mobility Management (EMM)

opowiada Paweł Wojtysiak, Account Manager Trimble.

Technologia EMM pozwala zdalnie zarządzać urządzeniami mobilnymi. Klienci otrzymują narzędzia, za pośrednictwem których mogą tworzyć lub skonfigurować własny terminal telematyczny. Największym wyzwaniem jest stworzenie jak najdokładniejszej macierzy danych, na bazie której będą dokonywane analizy.

->  (THE) BEST, czyli jaka jest polska logistyka e-commerce? 

Cyberataki a cyfryzacja w branży TSL

Jeszcze kilka lat temu, branża TSL rzadko była wymieniana jako główny cel cyberataków. O wiele częściej cyberprzestępcy skupiali się na sektorach finansów, bankowości, czy ochrony zdrowia. Jednak około 4-5 lat temu sytuacja uległa znacznej zmianie, a sektor TSL zaczął stawać się coraz częstszym celem ataków. Przykładem tego jest głośny atak wirusa Petya, który miał miejsce w 2017 roku. W 2019 roku firmy Thales i Verint umieściły sektor TSL na czwartym miejscu listy najczęściej atakowanych przez cyberprzestępców sektorów (raport „The Cybersecurity Handbook”). Szczególnie firmy w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce, stały się celem tych ataków.

Cyfryzacja a bezpieczeństwo

Sektor TSL przeszedł w ostatnich latach znaczną cyfrową transformację. Wielu aspektów, takich jak zarządzanie flotą, czy ładunkami, optymalizacja tras i obsługa zamówień, są dziś realizowane przy pomocy systemów informatycznych. Jednakże istniejące luki w zabezpieczeniach, brak jednolitych standardów w zakresie ochrony przed cyberatakami oraz bogactwo cennych danych na temat ładunków, sprawiają, że sektor TSL jest szczególnie podatny na ataki cybernetyczne. Dla cyberprzestępców jest to atrakcyjne źródło informacji, które mogą być wykorzystane w celach przemytniczych lub terrorystycznych.

Wraz z zaadaptowaniem technologii w transporcie, która ma nam pomóc w optymalizacji – spada nam poziom bezpieczeństwa. Jest to szczególnie ważne przy zawieraniu transakcji – jeśli nie spełniamy określonych norm cyberbezpieczeństwa – nie zostaniemy do niektórych transakcji dopuszczeni. Musimy także pozostać w elastyczności, ponieważ przesyt cyberbezpieczeństwa prowadzi do usztywnienia procesów, co nie jest korzystne

podkreśla Rafał Jaworski, prezes zarządu Cybernite sp. z o.o.

Cyberbezpieczeństwo a nowe obowiązki

W życie weszła nowa unijna dyrektywa, która nakłada na sektor transportu obowiązek zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa cybernetycznego oraz zdolności do reagowania na ewentualne incydenty, do października 2024 roku. To swojego rodzaju odpowiednik RODO dla kwestii związanych z cyberbezpieczeństwem, który będzie dotyczył średnich i dużych przedsiębiorstw. Nowe przepisy zakładają surowe kary finansowe w przypadku ich nieprzestrzegania.

Będzie trzeba zapewnić bezpieczeństwo łańcucha dostaw i upewnić się, że ci, którzy nam dostarczają usługi są przynajmniej na akceptowalnym poziomie. Wdrożenie odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa nie będzie osiągalne do wdrożenia na ostatni moment, ponieważ jest to operacja interdyscyplinarna

ostrzega Rafał Jaworski.

E-CMR i nowe tachografy – udogodnienia technologiczne

W 2008 roku konwencję CMR uzupełniono o protokół dotyczący e-CMR. Polska zatwierdziła ten protokół 11 września 2019 roku, ale samo jego ratyfikowanie nie oznaczało jeszcze, że przewoźnicy mogą go praktycznie stosować. Pierwszy przewóz z wykorzystaniem e-CMR z Hiszpanii do Francji miał miejsce w 2017 roku, co stanowiło pierwszy krok w tym kierunku. Według badań z 2018 roku, aż 98% przewoźników nadal korzysta z tradycyjnej papierowej wersji listu przewozowego CMR. Przewiduje się, że pełne wdrożenie elektronicznego listu przewozowego może nastąpić około 2025 roku.

->  Gotowość do inwestowania i ponoszenia większego ryzyka - nie bać się zmiany

Korzyści jakie niesie zastosowanie e-CMR

Korzyści jakie niesie zastosowanie e-CMR to przede wszystkim:

  • przejrzystość, bo większość dokumentów jest mało czytelna;
  • większa dokładność danych;
  • lepsze warunki doręczania dokumentów;
  • możliwość śledzenia przesyłki w czasie rzeczywistym;
  • możliwość korygowania danych na dokumencie;
  • oszczędność czasu i zasobów przy administrowaniu dokumentami;
  • możliwość skrócenia czasu fakturowania;
  • szeroko rozumiane uspójnienie procesów transportowych – wymienia Paweł Łazarewicz.

Udogodnienie w nowych tachografach drugiej generacji, to między innymi automatyczne przekraczanie granicy bez konieczności zatrzymywania się i zaznaczania kodu danego kraju. Kolejną innowacją jest fakt kontrolowania zdalnego. Służby nie muszą fizycznie kontrolować danego pojazdu, gdyż mogą to robić zdalnie. Urządzenia posiadają także niemal dwukrotnie większą pamięć i moduł bluetooth.

Pomimo wdrożenia przepisów w życie, nadal zmagamy się z kłopotami technicznymi i dopiero na przełomie roku będzie można usprawnić cały ten system. Na chwilę obecną będą wdrażane tachografy przejściowe. Wszystkie te zmiany są związane z pakietem mobilności

wskazuje Paweł Wojtysiak.

Raport: e-CMR. Czy jesteś gotowy? [POBIERZ]

Transport prawo